electronic-grade chemicals มีแนวโน้มความต้องการเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง หลัง Gartner ประเมินว่าตลาดเซมิคอนดักเตอร์ทั่วโลกในปี 2569 จะแตะ 1.56 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ตามที่ Thansettakij รายงาน ตัวเลขนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของโรงงานผลิตชิป (fab) แต่สะท้อนความต้องการวัตถุดิบเคมีเกรดพิเศษที่ป้อนเข้ากระบวนการผลิตทุกขั้นตอน ตั้งแต่สารเคมีเปียก (wet chemicals) ก๊าซกระบวนการ ไปจนถึงวัสดุขัดผิว (CMP slurry) — สำหรับผู้ผลิตอิเล็กทรอนิกส์และผู้จัดซื้อวัตถุดิบในไทยและ SEA นี่คือสัญญาณให้เริ่มวางแผนซัพพลายล่วงหน้า ไม่ใช่แค่รอดูตัวเลขปลายทาง
Gartner คาดการณ์อะไรบ้าง และทำไมตัวเลขนี้ถึงสำคัญ
ตามรายงานที่ Thansettakij อ้างอิงจาก Gartner ตลาดเซมิคอนดักเตอร์โลกในปี 2569 จะมีมูลค่าราว 1.56 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ แรงขับเคลื่อนหลักที่อุตสาหกรรมพูดถึงกันต่อเนื่องคือความต้องการชิปสำหรับ AI/data center หน่วยความจำ (memory) ที่ฟื้นตัว และปริมาณเซมิคอนดักเตอร์ต่อคันที่เพิ่มขึ้นในยานยนต์และอุปกรณ์ IoT ตัวเลขระดับมหภาคแบบนี้มักถูกมองข้ามโดยทีมจัดซื้อวัตถุดิบ เพราะดูเหมือนเป็นเรื่องของอุตสาหกรรมปลายน้ำ แต่ในความเป็นจริง ทุกครั้งที่กำลังการผลิตชิปขยายตัว ความต้องการเคมีภัณฑ์ต้นน้ำที่ใช้ในกระบวนการผลิตก็ขยายตามในสัดส่วนที่ใกล้เคียงกัน เพราะแต่ละขั้นตอนการผลิตเวเฟอร์ต้องใช้เคมีเกรดสูงในปริมาณคงที่ต่อหน่วยการผลิต
Electronic-grade chemicals เกี่ยวข้องกับตัวเลข 1.56 ล้านล้านดอลลาร์อย่างไร
กระบวนการผลิตเวเฟอร์ (wafer fabrication) ต้องพึ่งพาเคมีภัณฑ์ที่ผ่านการควบคุมความบริสุทธิ์ระดับสูงกว่าเกรดอุตสาหกรรมทั่วไปมาก ตัวอย่างเช่น การล้างเวเฟอร์ (wafer cleaning) ที่ใช้กระบวนการ RCA clean ต้องใช้ hydrogen peroxide และ ammonium hydroxide เกรดที่มีปริมาณโลหะปนเปื้อนระดับ ppb การกัดผิว (etching) และการลอกฟิล์มโฟโตรีซิสต์ต้องใช้กรดและตัวทำละลายที่ผ่านการกรองอนุภาคละเอียดเป็นพิเศษ เมื่อกำลังการผลิตชิปขยายตัวตามที่ Gartner คาดการณ์ ความต้องการเคมีภัณฑ์กลุ่มนี้ในภูมิภาคจึงมีแนวโน้มตึงตัวขึ้นเป็นเงา ไม่ใช่เพราะเคมีภัณฑ์ขาดแคลนโดยรวม แต่เพราะซัพพลายเออร์ที่ผลิตเกรดบริสุทธิ์สูงระดับนี้มีจำนวนจำกัดกว่าเกรดทั่วไปมาก
ผลกระทบต่อผู้ผลิตในไทยและ SEA แยกตามกลุ่ม
ผลกระทบไม่ได้เท่ากันในทุกกลุ่มผู้ผลิต:
- โรงงานประกอบและทดสอบชิป (OSAT): ความต้องการสารเคมีทำความสะอาดและฟลักซ์เกรดอิเล็กทรอนิกส์เพิ่มตามปริมาณงานประกอบที่ขยายตัวในไทยและเวียดนาม
- ผู้ผลิตแผงวงจรพิมพ์ (PCB) และชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์: ต้องใช้ตัวทำละลายเกรดอิเล็กทรอนิกส์ (เช่น IPA, acetone เกรดสูง) ในปริมาณคงที่ต่อรอบการผลิต ความตึงตัวของซัพพลายต้นทางกระทบต่อเนื่องมาถึงระดับนี้
- ผู้ผลิตในกลุ่ม supporting industry: เช่น บรรจุภัณฑ์อิเล็กทรอนิกส์ สารเคลือบป้องกันความชื้น ก็ได้รับอานิสงส์จากการขยายฐานการผลิตทางอ้อม
สิ่งที่กลุ่มเหล่านี้มีร่วมกันคือ ความจำเป็นต้องมีซัพพลายเออร์ที่ยืนยัน spec ความบริสุทธิ์ได้ทุกล็อต และมีแผนสำรองเมื่อซัพพลายเออร์รายใดรายหนึ่งเจอปัญหากำลังการผลิต
เปรียบเทียบกลุ่มเคมีภัณฑ์เกรดอิเล็กทรอนิกส์หลัก
| กลุ่มเคมีภัณฑ์ | เกรด/สเปกทั่วไป | การใช้งานหลักในกระบวนการผลิต | ประเด็นด้านซัพพลายที่ต้องระวัง |
|---|---|---|---|
| Isopropyl Alcohol (IPA) Electronic Grade | ความบริสุทธิ์ 99.5% ขึ้นไป, โลหะปนเปื้อนระดับ ppb ต่ำ | ล้างและอบแห้งเวเฟอร์ (wafer drying/rinsing) | ไวต่อความชื้น ต้องเก็บในภาชนะปิดสนิท |
| Sulfuric Acid Electronic Grade | เกรด BV/UP metal-trace ต่ำ | ลอกฟิล์มโฟโตรีซิสต์ (photoresist stripping) | กัดกร่อนสูง ต้องพิจารณาการขนส่งแบบ ISO-tank หรือ IBC drum ตามปริมาณ |
| Hydrogen Peroxide Electronic Grade | stabilized, โลหะปนเปื้อนต่ำ | RCA cleaning ของเวเฟอร์ | อายุการเก็บรักษาสั้นกว่าปกติ ต้องหมุนเวียนสต๊อกเร็ว |
| Ammonium Hydroxide Electronic Grade | SC1 grade, low metal | ทำความสะอาดเวเฟอร์ (SC1 cleaning) | ต้องจัดการตามระเบียบสารเคมีอันตราย (hazmat handling) |
| Photoresist Solvents (PGMEA, PGME) | electronic grade, moisture-controlled | กระบวนการ lithography | ไวต่อความชื้นและแสง ต้องควบคุมสภาพแวดล้อมการเก็บ |
สถานการณ์จำลอง: อุปสงค์จะเปลี่ยนไปแบบไหนได้บ้าง
| สถานการณ์ | ลักษณะ | ผลต่อผู้ซื้อเคมีภัณฑ์เกรดอิเล็กทรอนิกส์ใน SEA |
|---|---|---|
| Bull case | อุปสงค์ AI/HBM เร่งตัวแรงกว่าคาด | lead time ยืดออก การจัดสรร (allocation) จากซัพพลายเออร์ตึงตัวขึ้นชัดเจน |
| Base case (ตาม Gartner) | ตลาดโตต่อเนื่องตามที่คาดการณ์ไว้ | อุปสงค์ขยายตัวสม่ำเสมอ แต่การแย่งชิงซัพพลายเกรดสูงจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ |
| Conservative case | เศรษฐกิจมหภาคชะลอ กดดันการลงทุนขยายกำลังผลิต | แรงกดดันด้านซัพพลายผ่อนคลายลง แต่แนวโน้มระยะยาวยังเป็นขาขึ้นจากโครงสร้างอุตสาหกรรม EV/IoT |
เช็คลิสต์สำหรับทีมจัดซื้อและวางแผนวัตถุดิบ
- ติดตามรายงาน Gartner/SIA (Semiconductor Industry Association) เป็นรอบไตรมาส ไม่ใช่แค่ปีละครั้ง
- ติดตามข่าวการขยายฐานการผลิตชิป/ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ในไทย เวียดนาม และมาเลเซีย โดยเฉพาะที่เกี่ยวกับการลงทุน BOI
- ตรวจสอบว่าซัพพลายเออร์มี certificate of analysis (COA) ยืนยันสเปกความบริสุทธิ์ทุกล็อต ไม่ใช่แค่ครั้งแรก
- พิจารณาโปรแกรม VMI (Vendor Managed Inventory) เพื่อลดความเสี่ยงเรื่อง lead time ยืดในช่วงที่ demand ตึงตัว
- ประเมินทางเลือกด้านโลจิสติกส์ระหว่าง ISO-tank กับ IBC drum ให้เหมาะกับปริมาณการใช้งานจริง ไม่ผูกติดช่องทางเดียว
- วางแผนสต๊อกสำรองล่วงหน้าก่อนที่ fab ใหม่ในภูมิภาคจะเริ่ม commission เพราะช่วงนั้นมักเป็นจุดที่ demand เร่งตัวเร็วที่สุด
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ทำไมตลาดเซมิคอนดักเตอร์โต แล้ว electronic-grade chemicals ต้องโตตามด้วย?
เพราะการผลิตเวเฟอร์ทุกแผ่นต้องใช้เคมีภัณฑ์เกรดสูงในปริมาณคงที่ต่อหน่วยการผลิต เมื่อกำลังการผลิตชิปขยายตัว ปริมาณเคมีภัณฑ์ที่ต้องใช้ในกระบวนการล้าง กัดผิว และขัดผิวก็เพิ่มขึ้นตามสัดส่วนใกล้เคียงกัน
electronic-grade chemicals ต่างจากเคมีภัณฑ์เกรดอุตสาหกรรมทั่วไปอย่างไร?
ความต่างหลักอยู่ที่ระดับการควบคุมสิ่งเจือปน โดยเฉพาะโลหะปนเปื้อนที่ต้องอยู่ในระดับ ppb และการควบคุมอนุภาคขนาดเล็กมาก เพราะสิ่งเจือปนแม้เพียงเล็กน้อยก็ส่งผลต่อความสมบูรณ์ของวงจรบนเวเฟอร์ได้ทันที
ผู้ผลิตอิเล็กทรอนิกส์ในไทยควรเตรียมตัวอย่างไรสำหรับปี 2569?
ควรเริ่มจากการทบทวนซัพพลายเออร์ปัจจุบัน ตรวจสอบว่ามีทางเลือกจากหลายแหล่งผลิต (multiple origins) หรือไม่ และพิจารณาสต๊อกบัฟเฟอร์หรือโปรแกรม VMI ล่วงหน้า แทนที่จะรอให้เกิดปัญหา lead time ก่อนแล้วค่อยหาทางแก้
How DIC supports this
DIC ทำหน้าที่เป็นผู้จัดจำหน่ายเคมีภัณฑ์รวมถึง electronic-grade chemicals ให้กับผู้ผลิตในไทยและภูมิภาค SEA โดยวางระบบรองรับความตึงตัวของซัพพลายด้วยสามส่วนหลัก: โปรแกรม VMI ที่ช่วยบัฟเฟอร์สต๊อกล่วงหน้าให้ผู้ผลิต คลังสินค้าที่แยกพื้นที่จัดเก็บสำหรับสินค้าที่ต้องการการควบคุมคุณภาพเข้มงวด และช่องทางขนส่งแบบ IBC drum ที่เป็นทางเลือกเสริมจาก ISO-tank ซึ่งมักถูกผูกขาดในช่วงที่ตลาดตึงตัว หากทีมจัดซื้อหรือ R&D ต้องการปรึกษาเรื่องการวางแผนซัพพลายเคมีภัณฑ์เกรดอิเล็กทรอนิกส์สำหรับปี 2569 ทักทีมงาน DIC ผ่านฟอร์มติดต่อได้เลยครับ
