เกรด Disodium Phosphate ที่ใช้ในอุตสาหกรรมอาหารและอุตสาหกรรมทั่วไปแบ่งหลักๆ เป็นสองกลุ่ม คือ เกรดอาหาร (Food Grade) ที่อ้างอิงมาตรฐาน FCC และ USP สำหรับใช้เป็นสารควบคุมความเป็นกรด-ด่างและอิมัลซิไฟเออร์ในอาหารแปรรูป กับเกรดเทคนิค (Technical Grade) สำหรับงานอุตสาหกรรม เช่น การบำบัดน้ำและสิ่งทอ ทั้งสองเกรดมีคุณสมบัติทางเคมีเหมือนกันแต่ต่างกันที่ระดับความบริสุทธิ์และข้อกำหนดด้านโลหะหนัก
Disodium Phosphate คืออะไร และเกรดที่ใช้ในอุตสาหกรรม
ไดโซเดียมฟอสเฟต หรือ Disodium Phosphate (Disodium Hydrogen Phosphate) เป็นเกลือฟอสเฟตที่มีสูตรทางเคมี Na2HPO4 มีเลขทะเบียน CAS 7558-79-4 สำหรับรูปแบบไม่มีน้ำผลึก (Anhydrous) ในตลาดยังมีรูปแบบไฮเดรตอื่น เช่น Dihydrate และ Heptahydrate ซึ่งมี CAS แยกกันตามระดับน้ำผลึก วัตถุดิบนี้จัดอยู่ในกลุ่มสารเติมแต่งอาหารตามระบบหมายเลข E339(ii) ภายใต้กลุ่ม Sodium Phosphates ซึ่งครอบคลุมทั้ง Monosodium (i) Disodium (ii) และ Trisodium (iii) Phosphate เกรดอาหารมักอ้างอิงมาตรฐาน Food Chemicals Codex (FCC) หรือ United States Pharmacopeia (USP) ขณะที่เกรดเทคนิคจะระบุเพียงข้อกำหนดความบริสุทธิ์ขั้นต่ำโดยไม่ผ่านการทดสอบตามเภสัชตำรับ
| เกรด/รูปแบบ | มาตรฐานอ้างอิง | ความบริสุทธิ์โดยทั่วไป | การใช้งานหลัก |
|---|---|---|---|
| Food Grade Anhydrous | FCC, USP | ≥98% | อาหารแปรรูป เครื่องดื่ม |
| Food Grade Dodecahydrate | FCC | ≥98% | ผลิตภัณฑ์นม ชีสแปรรูป |
| Technical Grade | ข้อกำหนดผู้ผลิต (Spec Sheet) | ≥96% | บำบัดน้ำ สิ่งทอ ผงซักฟอก |
รูปแบบทางกายภาพและบรรจุภัณฑ์
Disodium Phosphate มีจำหน่ายในรูปผงผลึกสีขาว ตั้งแต่รูปแบบไม่มีน้ำผลึก (Anhydrous) ไปจนถึงไฮเดรตที่มีน้ำผลึกติดอยู่ในโครงสร้าง เช่น Dihydrate, Heptahydrate และ Dodecahydrate ซึ่งแต่ละรูปแบบมีอัตราการละลายน้ำและความชื้นสัมพัทธ์ในการเก็บรักษาต่างกัน บรรจุภัณฑ์มาตรฐานคือถุง PP/PE ขนาด 25 กิโลกรัม วางบนพาเลทหุ้มพลาสติกกันความชื้น สำหรับคำสั่งซื้อปริมาณมากสามารถจัดส่งแบบถุงจัมโบ้ (Jumbo Bag) ขนาด 500-1,000 กิโลกรัมได้ตามข้อตกลงกับผู้จำหน่าย
การใช้งานตามอุตสาหกรรม
ในอุตสาหกรรมอาหาร Disodium Phosphate ทำหน้าที่เป็นสารควบคุมความเป็นกรด-ด่าง (Buffering Agent) และอิมัลซิไฟอิ้งซอลต์ (Emulsifying Salt) ในกระบวนการผลิตชีสแปรรูปเพื่อควบคุมโครงสร้างของโปรตีนเคซีน นอกจากนี้ยังใช้ในผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์แปรรูปเพื่อช่วยกระจายตัวของโปรตีนและควบคุมค่า pH ของระบบ ในอุตสาหกรรมเครื่องดื่มใช้เป็นสารปรับสภาพน้ำและควบคุมความกระด้าง ส่วนในภาคอุตสาหกรรมทั่วไป เกรดเทคนิคถูกใช้ในระบบบำบัดน้ำหม้อไอน้ำเพื่อควบคุมการเกิดตะกรัน และใช้เป็นส่วนประกอบในสูตรผงซักฟอกและสารเคลือบสิ่งทอ
คุณสมบัติการละลายและความเสถียรต่อความร้อน
Disodium Phosphate ละลายน้ำได้ดี และเมื่อละลายในน้ำจะให้สารละลายที่มีค่า pH เป็นด่างอ่อนอยู่ในช่วงประมาณ 8.5-9.5 ขึ้นอยู่กับความเข้มข้น คุณสมบัตินี้ทำให้เหมาะกับการใช้เป็นระบบบัฟเฟอร์ในสูตรอาหารและเครื่องดื่มที่ต้องการควบคุมความเป็นกรด-ด่างให้คงที่ระหว่างกระบวนการผลิตและระหว่างการเก็บรักษา สารนี้มีความเสถียรต่อความร้อนในกระบวนการผลิตทั่วไป แต่ควรหลีกเลี่ยงการให้ความร้อนสูงต่อเนื่องเป็นเวลานานในสภาวะที่มีกรดแก่ เนื่องจากอาจเกิดปฏิกิริยาไฮโดรไลซิสของพันธะฟอสเฟตได้ ผู้ผลิตควรทดสอบความเข้ากันได้กับส่วนผสมอื่นในสูตรก่อนขยายขนาดการผลิตจริงเสมอ
การจัดเก็บและการจัดการ
ควรเก็บ Disodium Phosphate ในพื้นที่แห้ง อุณหภูมิห้อง ห่างจากความชื้นและแสงแดดโดยตรง เนื่องจากบางรูปแบบไฮเดรตอาจดูดความชื้นจากอากาศและจับตัวเป็นก้อนได้หากบรรจุภัณฑ์ไม่ปิดสนิท ควรปิดปากถุงให้แน่นหลังเปิดใช้งานทุกครั้ง และหลีกเลี่ยงการเก็บใกล้กรดแก่หรือสารออกซิไดซ์ที่รุนแรง เพื่อรักษาคุณภาพและอายุการเก็บให้เป็นไปตามที่ระบุใน Spec Sheet ของผู้ผลิต
เอกสารประกันคุณภาพที่ควรร้องขอ
ผู้จัดซื้อควรร้องขอเอกสาร Certificate of Analysis (COA) ที่ระบุผลทดสอบตามมาตรฐานที่กำหนด เช่น ความบริสุทธิ์ ปริมาณโลหะหนัก และค่า pH ของสารละลาย พร้อมทั้ง Spec Sheet ที่ระบุรูปแบบไฮเดรต ขนาดอนุภาค และเงื่อนไขการเก็บรักษา รวมถึงข้อมูล Lot Traceability เพื่อให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับแหล่งผลิตได้ในกรณีที่ต้องมีการตรวจสอบคุณภาพหรือการรับรองมาตรฐานอาหารตามที่ลูกค้าปลายทางกำหนด
FAQ
Disodium Phosphate เกรดอาหารต่างจากเกรดเทคนิคอย่างไร
เกรดอาหารผ่านการทดสอบตามมาตรฐาน FCC หรือ USP ซึ่งควบคุมระดับโลหะหนักและสิ่งเจือปนอย่างเข้มงวดกว่า ขณะที่เกรดเทคนิคใช้ข้อกำหนดความบริสุทธิ์ขั้นต่ำตาม Spec Sheet ของผู้ผลิตโดยไม่ผ่านการทดสอบตามเภสัชตำรับ
Disodium Phosphate มีรูปแบบไฮเดรตอะไรบ้าง
รูปแบบที่พบทั่วไปในตลาดได้แก่ Anhydrous, Dihydrate, Heptahydrate และ Dodecahydrate ซึ่งแต่ละรูปแบบมี CAS Number แยกกันและมีอัตราการดูดความชื้นที่แตกต่างกัน
ควรเก็บ Disodium Phosphate อย่างไรเพื่อรักษาคุณภาพ
ควรเก็บในที่แห้ง อุณหภูมิห้อง ปิดบรรจุภัณฑ์ให้สนิทหลังเปิดใช้ และหลีกเลี่ยงการสัมผัสความชื้นหรือกรดแก่โดยตรงเพื่อป้องกันการจับตัวเป็นก้อนหรือการเสื่อมสภาพ
DIC สนับสนุนการจัดหาวัตถุดิบนี้อย่างไร
DIC สำรอง Disodium Phosphate ทั้งเกรดอาหารและเกรดเทคนิคไว้ในคลังสินค้าประจำภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พร้อมตัวเลือกรูปแบบไฮเดรตให้เลือกตามความต้องการของสูตรผลิตภัณฑ์ สำหรับเกรดอาหารที่ต้องการควบคุมคุณภาพเข้มงวด DIC จัดเก็บในคลังสินค้าที่แยกโซนสำหรับวัตถุดิบที่มีความอ่อนไหวต่อสิ่งแวดล้อม พร้อมบริการจัดการสต๊อกแบบ VMI สำหรับลูกค้าที่ต้องการวางแผนการสั่งซื้อระยะยาว
