Toluene Xylene LR Tanker Freight ปรับตัวสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญหลังสงครามในตะวันออกกลาง จนค่าระวางเรือ LR (Long Range) แซงส่วนต่างราคาที่เรียกว่า Naphtha Arb ระหว่างตลาดตะวันตกกับเอเชีย การขน Naphtha จากตะวันตกมาเอเชียจึงไม่คุ้มเหมือนช่วงต้นปี และอาจกระทบต่อเนื่องมาถึงความสม่ำเสมอของวัตถุดิบตั้งต้นสำหรับ Toluene และ Xylene ที่ผู้ผลิตในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ใช้เป็นตัวทำละลายและสารตั้งต้นในหลายอุตสาหกรรม รายงานของ Gibson ไม่ได้พูดถึง Toluene หรือ Xylene โดยตรง ส่วนที่เชื่อมมาถึงสองตัวนี้คือมุมมองของทีมงาน DIC (ที่มา: รายงานของ Gibson เผยแพร่ซ้ำโดย Hellenic Shipping News)
เบื้องหลัง: กลไกที่ทำให้ Toluene Xylene LR Tanker Freight พุ่งขึ้น
ตามรายงานประจำสัปดาห์ของ Gibson ซึ่งเผยแพร่ผ่าน Hellenic Shipping News ตะวันออกกลางโดยปกติแล้วเป็นแหล่งจัดหา Naphtha กว่าครึ่งหนึ่งของปริมาณนำเข้าทั้งหมดในเอเชีย เมื่อเกิดเหตุการณ์หยุดชะงักบริเวณช่องแคบฮอร์มุซในเดือนมีนาคมที่ผ่านมา ผู้ซื้อในเอเชียต้องยอมจ่ายแพงขึ้นเพื่อดึง Naphtha จากตะวันตกเข้ามาแทน ช่วงสั้น ๆ นั้นตะวันตกเป็นแหล่งจัดหาเกือบ 70% ของ Naphtha ในเอเชีย แต่พอถึงเดือนตุลาคม ปริมาณที่ขึ้นเรือจากตะวันตกเหลือ 0.9 ล้านตัน ต่ำสุดของปีนี้ และเหลือสัดส่วนราว 20% ของซัพพลาย
ตัวการคือค่าระวาง ไม่ใช่ส่วนต่างราคา Gibson ระบุว่าส่วนต่าง East-West เดือนตุลาคมเฉลี่ยราว 65 ดอลลาร์ต่อตัน สูงกว่าช่วง 20-45 ดอลลาร์ต่อตันตลอดเกือบทั้งปี 2025 ด้วยซ้ำ แต่ค่าขนส่งจาก Mediterranean ไปญี่ปุ่นสูงกว่าส่วนต่างนี้เกินสองเท่า สาเหตุที่ค่าระวางยืนสูงมีทั้งการโจมตีเรือ tanker ความแออัดในอ่าวโอมาน เรือ LR ที่ว่างมีน้อย และ LR2 จำนวนมากที่หันไปรับงาน dirty (dirty-up)
Naphtha Arb ฝั่งตะวันตกจึงถูกบีบ เอเชียหันกลับมาใช้ซัพพลายฝั่งตะวันออก ซึ่งฟื้นเป็น 3.9 ล้านตันในเดือนตุลาคม ในมุมมองของเรา เรื่องนี้เกี่ยวกับ Toluene และ Xylene เพราะโรงงาน reforming และ cracker ในเอเชียใช้ Naphtha เป็นวัตถุดิบในการผลิตกลุ่ม Aromatics เมื่อแหล่งวัตถุดิบเปลี่ยน ผู้ซื้อปลายทางก็ควรเผื่อความไม่แน่นอนไว้ด้วย
ผลกระทบต่อผู้ซื้อในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แยกตามกลุ่มอุตสาหกรรม
ผู้ผลิตสารเคลือบ กาว และสี (Coatings & Adhesives)
กลุ่มนี้ใช้ Toluene และ Xylene เป็นตัวทำละลายหลักในสูตรสี กาว และหมึกพิมพ์ เมื่อแหล่ง feedstock Naphtha เปลี่ยนไป ความเสี่ยงที่ตามมาไม่ใช่แค่เรื่องราคา แต่คือความสม่ำเสมอของ lead time การส่งมอบ ผู้ผลิตที่พึ่งพาซัพพลายเออร์รายเดียวหรือแหล่งนำเข้าเดียวควรประเมินทางเลือกสำรอง
ผู้ผลิตที่ใช้ตัวทำละลายเกรดสูงในงานอิเล็กทรอนิกส์
งานทำความสะอาดแผ่นวงจรและกระบวนการผลิตชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ต้องการตัวทำละลายเกรด electronic-grade ที่มีความบริสุทธิ์สูงและมาจากแหล่งที่ตรวจสอบย้อนกลับได้ ถ้าต้องเปลี่ยนแหล่งจัดหา มักต้องทดสอบวัตถุดิบใหม่ (requalification) แม้มีของก็ยังเสียเวลา กลุ่มนี้จึงควรเตรียมแหล่งสำรองไว้ตั้งแต่แหล่งหลักยังส่งของได้ปกติ
ผู้ใช้ Acetone และ Methanol ในอุตสาหกรรมเคมีทั่วไป
รายงานของ Gibson ไม่ได้พูดถึงสองตัวนี้ และทั้งคู่ก็มาจากสายการผลิตที่ต่างจาก Toluene/Xylene โดย Acetone มักผลิตร่วมกับ Phenol ผ่าน Cumene ส่วน Methanol ผลิตจากก๊าซธรรมชาติหรือถ่านหินเป็นหลัก จึงไม่ควรเหมาว่าจะได้รับผลแบบเดียวกัน ผู้ซื้อกลุ่มนี้ควรดูเส้นทางและค่าขนส่งของตัวเองแยกต่างหาก
เปรียบเทียบแหล่งจัดหา Naphtha เข้าเอเชีย
| แหล่งจัดหา | ตัวเลขเดือนตุลาคม (Gibson) | นัยต่อการวางแผน (มุมมอง DIC) |
|---|---|---|
| อ่าวโอมาน ผ่านการถ่ายลำแบบ STS | 2.9 ล้านตัน มากที่สุด | ซัพพลายกระจุกอยู่จุดเดียว และเป็นจุดที่ Gibson ระบุว่าแออัด |
| ท่าเรือภายในฮอร์มุซ ส่งตรง | เพียง 90,000 ตัน | อย่าเพิ่งวางแผนโดยคาดว่าเส้นทางเดิมจะกลับมาเร็ว |
| อินเดีย | เป็นแหล่งหลักร่วมกับอ่าวโอมาน ไม่ระบุปริมาณ | ใกล้กว่า แต่ค่าระวางจากฝั่งตะวันตกของอินเดียไปญี่ปุ่นก็เพิ่มเกินเท่าตัวตั้งแต่เดือนสิงหาคม |
| Mediterranean | เรือ MR 15 เที่ยวมาเอเชีย เทียบกับ 1 เที่ยวในเดือนมกราคม | แหล่งหลักของฝั่งตะวันตกตอนนี้ แต่มาเป็นล็อตเล็กลง |
| US Gulf | 2 เที่ยวมาเอเชีย | แทบไม่มีบทบาทที่ค่าระวางระดับนี้ |
เช็กลิสต์การติดตามและวางแผนซัพพลาย Toluene Xylene
- ติดตามรายงาน Gibson และแหล่งข่าวโลจิสติกส์เรือเคมีภัณฑ์รายสัปดาห์ เพื่อดูแนวโน้มค่าระวาง LR อย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่แค่จุดเดียว
- ตรวจสอบว่าแหล่งนำเข้าปัจจุบันของบริษัทพึ่งพาเส้นทางผ่านฮอร์มุซมากน้อยเพียงใด และมีแหล่งสำรองจากภูมิภาคอื่นหรือไม่
- ทบทวนระดับสต็อกบัฟเฟอร์ (buffer stock) ของ Toluene/Xylene ให้สอดคล้องกับ lead time ที่อาจยืดออก ไม่ใช่ lead time ในสภาวะปกติ
- สอบถามซัพพลายเออร์เรื่องทางเลือกการขนส่งแบบ IBC drum สำหรับปริมาณที่ไม่จำเป็นต้องใช้ ISO tank เพื่อลดการพึ่งพา ISO tank แต่ต้องเข้าใจว่าวิธีนี้ไม่ได้เปลี่ยนต้นทุน Naphtha ต้นน้ำ
- วางแผนการสั่งซื้อล่วงหน้าให้มีช่วงเผื่อ (lead time buffer) มากขึ้นในไตรมาสที่ตลาดพลังงานยังมีความไม่แน่นอนสูง
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ทำไมค่าระวางเรือ LR Tanker ถึงกระทบราคาและซัพพลายของ Toluene Xylene
เพราะ Toluene และ Xylene ผลิตจาก Naphtha ผ่านกระบวนการ reforming เมื่อค่าระวางเรือ LR ที่ใช้ขนส่ง Naphtha ข้ามภูมิภาคสูงขึ้น ส่วนต่างราคาที่ทำให้การขนส่งคุ้มทุน (Naphtha Arb) จะแคบลง Naphtha จากตะวันตกเข้ามาน้อยลง และเอเชียต้องพึ่งแหล่งฝั่งตะวันออกเพียงไม่กี่แห่งมากขึ้น
Naphtha Arb คืออะไร และเกี่ยวข้องกับ Toluene Xylene อย่างไร
Naphtha Arb คือส่วนต่างราคา Naphtha ระหว่างสองภูมิภาคที่มากพอจะครอบคลุมต้นทุนขนส่งและยังทำกำไรได้ เมื่อค่าระวางเรือสูงขึ้นจนกินส่วนต่างนี้จนหมด การขนส่ง Naphtha จากตะวันตกมาเอเชียจะไม่คุ้มทุน ซึ่งกระทบปริมาณ Naphtha ที่เข้าสู่โรงงานผลิต Toluene/Xylene ในเอเชีย
ผู้ผลิตในไทยควรติดตามอะไรบ้างในช่วงนี้
ควรติดตามรายงานโลจิสติกส์เรือเคมีภัณฑ์รายสัปดาห์ ทบทวนสัดส่วนการพึ่งพาเส้นทางผ่านฮอร์มุซของซัพพลายเออร์ตนเอง และพิจารณาเพิ่มบัฟเฟอร์สต็อกเผื่อ lead time ที่ไม่แน่นอน รวมถึงใช้ IBC drum ในงานที่ไม่จำเป็นต้องใช้ ISO tank
DIC สนับสนุนความมั่นคงซัพพลายของ Toluene Xylene อย่างไร
DIC จัดหา Toluene, Xylene Sulphur Free, Acetone และ Methanol และดำเนินโปรแกรม VMI (Vendor Managed Inventory) ร่วมกับช่องทางขนส่งแบบ IBC drum ซึ่งเป็นทางเลือกเสริมจากระบบ ISO tank ที่มักกระจุกตัวอยู่กับผู้ให้บริการไม่กี่ราย แนวทางนี้ช่วยให้ลูกค้าวางแผนสต็อกและรับมือกับตารางเรือที่เปลี่ยนแปลงได้ยืดหยุ่นขึ้น แม้จะไม่ได้ลดต้นทุนค่าระวางหรือ Naphtha ต้นน้ำก็ตาม
หากต้องการปรึกษาเรื่องแผนสำรองซัพพลาย Toluene/Xylene หรือทางเลือกโลจิสติกส์ในช่วงที่ตลาด Naphtha ยังผันผวน ทีมงาน DIC ยินดีพูดคุยผ่านแบบฟอร์มติดต่อของเราครับ